Fiziksel kopyalarda pop ve rock müziğe göre daha az satış gözlemlense de, hip hop çevrimiçi müzik servislerinde başı çekiyor. Peki bunun altında yatan neden ne?

Drake, geçtiğimiz yıl sürpriz mixtape albümü If You’re Reading This It’s Too Late’i yayınladığında, aynı gün içerisinde Spotify’da tam 6.8 milyon kez dinlenerek tarihte bir ilke imza atmıştı. Bu rekorun şaşkınlığını henüz üzerimizden atamamışken, Kendrick Lamar kendisine birçok Grammy ödülü kazandıran albümü To Pimp A Butterfly‘ı yayınladığında, aynı gün 9.6 milyon kez dinlenerek Drake’in rekorunu ekarte etmişti.

Hip hop müziğin iki güçlü isminin imza attığı bu rekorlar, 2014’ten beri yükselmekte olan bu janrın durumunu ortaya koydu, ancak bunun yanında çevrimiçi servisler için de müzikseverlere birkaç tüyo vermiş oldu.

Güvenilir kaynaklarıyla bilinen Nielsen Music‘in raporuna göre, 2014 yılında çevrimiçi olarak dinlenen müziğin %29’unu hip hop ve R&B oluşturuyor. Bu, Pandora ve SoundCloud hariç, Spotify, Youtube, Rdio ve Rhapsody’nin verilerine dayanıyor. Hip hop’ın hemen arkasından %25 ile rock, %21 ile pop, %7 ile EDM ve %6 ile country müzik geliyor. Buzzfeed ve Nielsen’in birlikte hazırladıkları son raporda ise 2015’in ilk çeyreğinde hip hop, çevrimiçi müziğin %25’ini işgal ederken, %23 ile rock ve %20 ile pop da onu takip ediyor.

Geçtiğimiz yıl içerisinde Spotify’da en çok dinlenilen 5 albümden 4’ünü hip hop albümleri oluşturuyor. (Drake, Kendrick Lamar, J. Cole ve Big Sean.) Zirvedeki diğer albüm ise One Direction‘a ait. Geçtiğimiz yılın bir başka rekorunu ise, Wiz Khalifa, bir haftada tam 21.9 milyon kez dinlenen Charlie Puth ile düet şarkısı See You Againile kırmıştı.

hip hop

Müzik endüstrisinde konvensiyonel olarak başarının satışlarla ölçüldüğü ve hip hop’ın müziğin başlangıcından beri pop ve rock müziğin gerisinde olduğu göz önünde bulundurulursa, bu janrın çevrimiçi müzik servislerinde bayrağı taşıması oldukça dikkat çekici. Örneğin 2015 yılında albüm satışlarının %33’ünü rock janrı oluştururken, hip hop ve R&B, sadece %14’ünde yer edebilmişti. iTunes ve benzeri platformlarda satın alarak indirmede de R&B yine pop ve rock’ın gerisinde kalmıştı.

Müzik streaming’e doğru ilerler ve fiziksel albüm satışları ise ciddi oranda düşmeye devam ederken, bu fırsattan en çok hip hop sanatçıları istifade etmiş gibi görünüyor. 2015 Kasım ayında çevrimiçi dinleme sayılarını da listesine eklemek için bir faktör olarak görmeye başlayan Billboard 200‘de bulunan albümlerin üçte birinden fazlasını, aralarında Drake, Kendrick Lamar ve Big Sean’ın da bulunduğu hip hop ve rap türleri oluşturuyordu.

Peki neden? Bu sorunun cevabını bulabilmek için araştırmacılar müzik uzmanlarıyla uzun uzadıya görüşmüşler ve sonunda 3 teori oluşturmuşlar.

3Genç Dinleyiciler

İlk ve en bariz cevap elbette yaşla ilgili. Streaming, en taze platformlardan ve yeni oturmaya başlayan teknolojilerden bir tanesi, dolayısıyla kullanıcı tabanını da genç popülasyon oluşturuyor. Şu anda ortalama dinleyici yaşı şu şekilde: Spotify 28, Pandora 32, iTunes 34 ve bizim aşina olmadığımız ancak Amerika’da popüler olan radyo dinleme programı SiriusXM 42.

Spotify’ın CCO’su Ken Parks konuyla ilgili; “18 yaşındaysanız müzik satın almayla ilgili pek fazla anınız yoktur. Çünkü muhtemelen bizim platformumuz veya YouTube gibi kanallara yönelmişsinizdir. Kullanıcılarımızın çekirdiğini oluşturan 18 -24 yaş arası kitle yemek yemek ve uyumak dışında sadece hip hop dinliyor. O yüzden size soruyorum: Wiz Khalifa’yı kim dinliyor? Anneniz değil herhalde.” şeklinde yorumda bulunuyor.

Will Smith’ten tutun Rae Sremmurd’e kadar, hip hop her zaman genç dinleyiciler tarafından sevilen bir janr oldu, o yüzden streaming platformunda genç kullanıcıların çoğunluğu oluşturduğu düşünüldüğünde, hip hop müziğin öne çıkması çok da garipsenecek bir durum değil aslında.

2Mixtape Kültürü

Müziğin diğer janrlarıyla kıyaslandığında hip hop daha özgür ruhlu olmasıyla dikkat çekiyor. Promosyon bulmakta zorlandıkları ve streaming’in henüz var olmadığı dönemde Amerika’da rapçiler Datpidd ve LiveMixtapes gibi sitelere hazırladıkları mixtape’leri ücretsiz olarak yüklüyorlardı. Spotify 2011 yılında müziği bedava yapma konusunda herkese söz verdiğinde, hip hop sanatçıları ve hayranlarının bu platformu desteklemesi oldukça doğal karşılandı.

Tyler the Creator, “Bizim yaşımızdakiler, bir tane mixtape sitesine girip her şeyi bedava indirdiğimiz bir dönemden geliyor, biz buna alışığız. Hayranlarımız da aynı şekilde, o yüzden her zaman albümleri bedava indirmenin ve dinlemenin yolunu arayacaklardır.” şeklinde konuşuyor.

Drake’in If You’re Reading This It’s Too Late mixtape’inin Spotify’daki rekoruna, albümü Soundcloud ve LiveMixtapes platformlarından kaldırıldıktan sonra ulaştığını da belirtmeden geçmeyelim.

1Sosyal Medya Dinamikleri

YouTube ve Spotify’ın sağladığı paylaşma linkleriyle, şarkı alışverişi artık her zaman olduğundan daha kolay ve streaming servislerindeki aktiveyi sıklıkla sosyal medya sohbetleri takip ediyor. Yine Nielsen’ın yapmış olduğu bir araştırmaya göre, EDM dinleyicileri müzik hakkında konuşan en büyük kitle. 2.500 kişiyle yapılan bu araştırmada %27’yi oluşturan hip hop dinleyicileri “Arkadaşlarımla sıklıkla müzik hakkında konuşurum.” maddesine “kesinlikle katılıyorum” şeklinde cevap vererek, %21’i oluşturan rock ve %17’yi oluşturan pop dinleyicilerinin önüne geçmiş.

Nielsen’in müzikle ilgili bu araştırması, daha önce gerçekleştirmiş olduğu afro-amerikanların sosyal medya kullanımı araştırmasıyla örtüşüyor. 2014 yılında yapılan bu çalışmada, 28 – 29 yaş arası afro-amerikanların %96’sının sosyal medya kullandığını ortaya koyuyor. Bu oran beyaz dinleyicilerde %85 civarında.

Müzik kültürünü ve endüstriyi değiştiren streaming’in yükseliş nedenlerinin arasında en önemli olan faktörün erişim ve görünürlük paradigmaları olduğunu söylemek hiç de yanlış olmaz. İlk olarak “dışlanmışların yaptığı asi ruhlu müzik” olarak görülen hip hop şimdi yerini popüler ve tabir-i caizse “normal” olarak sabitleştirmiş durumda. Eğer streaming müziğin geleceğiyse; Drake, Kendrick Lamar, J. Cole ve diğer hip hop sanatçıları da onun mirasçıları gibi görünüyor. En azından şimdilik.